Bydgoszcz, luty 1945. Mieszkańcy oczyszczają miasto z napisów i tablic niemieckich. Fot. PAP

Warszawa, 1 maja 1945. Uczestnicy pochodu pierwszomajowego zgromadzeni na Placu Teatralnym. Fot. PAP

Warszawa, grudzień 1945. Uliczna sprzedaż choinek przed świętami Bożego Narodzenia. Fot. Zdzisław Wdowiński / PAP

Warszawa, 19 stycznia 1945. Defilada żołnierzy I Armii Wojska Polskiego na ulicy Marszałkowskiej. Fot. Wojskowa Agencja Fotograficzna (WAF) / Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)

Rok 1945. Między wojną a podległością

U progu roku 1945, który przyniesie zakończenie wojny i ostatecznie rozstrzygnie o powojennym kształcie Polski, linia frontu dzieli kraj. Trwająca na zachód od Wisły okupacja niemiecka nie zmniejsza terroru i zbrodniczej polityki wobec ludności, lecz już niebawem ugnie się pod naporem ofensywy sowieckiej. Na terenach między środkowym biegiem Wisły, a Sanem, Bugiem i Narwią, zdobytych w połowie 1944 roku przez Armię Czerwoną, władzę sprawują komuniści z zależnego od Józefa Stalina Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) z siedzibą w Lublinie. Wschodnią granicą tak zwanej Polski Lubelskiej jest linia Curzona, która pozostawia poza granicami kraju wschodnie województwa II Rzeczpospolitej.

Na terenach zajętych przez Sowietów komuniści starają się budować pozory normalizacji życia społecznego i kulturalnego, jednocześnie rozbudowując – przy wsparciu NKWD – aparat bezpieczeństwa i terroru. Głównym celem represji są cywilne i wojskowe organy związane z polskim rządem w Londynie. Administracja cywilna Polskiego Państwa Podziemnego i oddziały Armii Krajowej, ujawniające się wobec Armii Czerwonej w ramach akcji „Burza” jako gospodarze terenu – są rozbrajane, internowane, a wielu oficerów zostaje aresztowanych i wywiezionych w głąb ZSRR.

Głosami świadków tamtych wydarzeń – polityków i zwykłych ludzi – przedstawiamy portret tego dramatycznego roku, który zaciążył na losach Polski w kolejnych dziesięcioleciach.

 

Picture
Styczeń 1945
Picture
Luty 1945
Picture
Marzec 1945
Picture
Kwiecień 1945
Picture
Maj 1945
Picture
Czerwiec 1945
Picture
Lipiec 1945
Picture
Sierpień 1945
Picture
Wrzesień 1945
Picture
Październik 1945
Picture
Listopad 1945
Picture
Grudzień 1945